Son yıllarda küresel ölçekte iş kalitesine dair ilerlemenin yavaşladığı hatta bazı alanlarda gerilediği görülüyor. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verileri, uzun çalışma saatleri, artan iş yükü, güvencesiz çalışma biçimleri ve yetersiz önlemler nedeniyle çalışanların hem fiziksel hem de psikososyal açıdan daha fazla risk altında olduğunu ortaya koyuyor. İş kalitesindeki bu düşüş, doğrudan İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) performansını etkiliyor.

İş Kalitesi Nedir, Neden Önemlidir?

İş kalitesi; çalışma saatleri, ücret ve sosyal haklar, iş güvencesi, çalışma ortamının güvenliği, iş-yaşam dengesi ve çalışanların karar süreçlerine katılımı gibi birçok faktörü kapsar. Yüksek iş kalitesi; daha güvenli, daha sağlıklı ve daha verimli çalışma ortamları anlamına gelir.

Ancak kalite düştüğünde:

• Çalışanlar daha uzun saatler çalışır,

• Dinlenme süreleri azalır,

• İş yükü artar,

• Stres ve tükenmişlik yaygınlaşır,

• Güvenlik prosedürleri ihmal edilebilir.

Bu durum, iş kazaları ve meslek hastalıkları riskini artırır.

Uzun Çalışma Saatleri ve Artan Risk

Araştırmalar, haftalık çalışma süresi arttıkça hata yapma oranının yükseldiğini gösteriyor. Yorgunluk; dikkat dağınıklığı, refleks zayıflığı ve karar verme hatalarına yol açar. Özellikle üretim, inşaat, sağlık ve lojistik gibi yüksek riskli sektörlerde bu durum ciddi kazalara neden olabilir.

Uzun süreli yoğun çalışma aynı zamanda:

• Kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarını,

• Kardiyovasküler hastalık riskini,

• Anksiyete ve depresyon oranlarını artırır.

Psikososyal Riskler Göz Ardı Edilmemeli

Günümüzde iş kazalarının önemli bir kısmı doğrudan fiziksel tehlikelerden değil, dolaylı olarak psikososyal baskılardan kaynaklanıyor. Yüksek performans beklentisi, belirsizlik, mobbing, iş güvencesi kaygısı ve sürekli ulaşılabilir olma zorunluluğu çalışan sağlığını tehdit ediyor.

Psikososyal risklerin artması:

• İşe devamsızlığı,

• Verimlilik kaybını,

• Çalışan sirkülasyonunu,

• Kurumsal itibar kaybını beraberinde getirir.

İş Kalitesini Artırmak İSG’nin Temelidir

İş sağlığı ve güvenliği yalnızca koruyucu ekipman sağlamak ya da mevzuata uygunluk denetimi yapmak değildir. Sürdürülebilir bir İSG kültürü için iş kalitesini bütüncül şekilde ele almak gerekir.

İşverenler için öneriler:

• Çalışma sürelerini dengeli planlamak,

• İş yükünü adil dağıtmak,

• Psikososyal risk değerlendirmesi yapmak,

• Açık iletişim ve geri bildirim mekanizmaları kurmak,

• Eğitim ve farkındalık çalışmalarını artırmak.

Çalışanların fiziksel ve ruhsal iyilik hali, işletmelerin uzun vadeli başarısının temelidir. Güvenli ve kaliteli iş ortamı; daha az kaza, daha yüksek verimlilik ve daha güçlü kurumsal bağlılık demektir.

İş Kalitesi Kavramını Doğru Okumak

İş kalitesi; ücret düzeyi ya da sosyal haklarla sınırlı değildir. Aşağıdaki unsurların bütünüdür:

• Güvenli ve sağlıklı çalışma ortamı

• Makul çalışma saatleri

• İş-yaşam dengesi

• İş güvencesi

• Eğitim ve gelişim fırsatları

• Çalışanların karar süreçlerine katılımı

• Psikolojik güvenlik

Bu unsurlardan biri zayıfladığında sistem genelinde kırılganlık başlar. Özellikle yüksek riskli sektörlerde (inşaat, üretim, enerji, sağlık, lojistik) iş kalitesindeki küçük bir gerileme bile ciddi sonuçlara yol açabilir.